15 Eylül 2019 Pazar

Çocukken Ailesi Tarafından İstismara Uğramış Birey Nasıl İyileşir: Zor Bir Ailede Büyümek - Susan Forward


Her birimiz küçükken anne-babalarımızın içimize ektiği zihinsel ve duygusal tohumlarla büyüyoruz. Kimi ailelerde bu tohumlar sevgi, saygı ve bağımsızlık kaynağı olurken, ne yazık ki birçok ailede tohumların arasında korku, yaptırım ve suçluluk duyguları da bulunuyor. Bu tohumlar biz büyüdükçe filizleniyor ve yetişkinlik hayatımızda duygularımızı, davranışlarımızı, dolayısıyla başkalarıyla kurduğumuz ilişkileri etkiliyor. Kitap, küçükken anne-babaları tarafından fiziksel, duygusal ya da cinsel tacize maruz bırakılan, korku ve suçluluk duygularıyla büyütülen ya da bakımları sağlanmayan yetişkinlere, hayatlarını yeniden kazanmanın kapılarını aralıyor.

Çocukken anne veya babanızdan korkar mıydınız? Anne veya babanıza karşı öfkenizi ifade etmekten çekinir misiniz? Anne veya babanızla fikir ayrılığında olmak sizi endişelendirir mi? Anne-babanız size hâla çocuk muamelesi yapıyorlar mı? Birine çok yakın olduğunuzda canınızı yakacağını veya sizi terk edeceğini düşünür müsünüz? Bu ve benzeri sorulara olumlu yanıt veren yetişkinler, kitapta anlatılan vakalar sayesinde onlara acı veren duygularıyla yüzleşecek ve önerilen çözüm yollarıyla hayatlarını bu duyguların olumsuz etkisinden arındırıp hasar gören özsaygı ve özgüvenlerini yeniden kazanacaklar.

Dünyaca ünlü bir terapist olan Susan Forward'ın Craig Buck ile birlikte yıllar süren deneyimlerine dayanarak hazırladığı Zor Bir Ailede Büyümek, günlük hayatları, anne-babalarının geçmişte sergiledikleri yıkıcı davranışların etkisinde, hatta kontrolü altında olan yetişkin çocuklara yardım etmeyi amaçlıyor.

Bugün psikoloji alanında okuduğum en faydalı kitaptan bahsetmek istiyorum: Zor Bir Ailede Büyümek. Kitap iki temel kısımdan oluşuyor. Birinci bölümde zor ailelerin (kitapta bahsedilen adıyla toksik - zehirli ebeveynlerin) tanımı ve yaşattıkları travma örnekleri, ikincide ise bunların etkilerinden kurtulmak için neler yapılabileceği anlatılıyor. Bahsedilen aile tipleri: Mükemmeliyetçiler, yetersizler, kontrolcüler, alkolikler, duygusal tacizciler, fiziksel tacizciler ve son olarak cinsel tacizciler. Başlıklardan da anlaşılacağı gibi okuması kolay olmayan, özellikle bunları deneyimlemiş kişilere ağır gelebilecek konular işleniyor. Yazar bu sebeple olabildiğince dikkatli davranarak ne çok üstü kapalı ne de çok detaycı örnekler vermiş. İlk bölümde isimlerini değiştirerek kendi hastalarından verdiği kesitler ile bu tiplerdeki anne - babaların yetişkin olmuş bireye olan etkisini açıklamış. Kolay bir okuma değil, çok ama çok mahrem konulara giriyor. Siz hiçbirini yaşamamış olsanız dahi bir yerlerde böyle şeylerin gerçekleştiğini bilmek kanınızı donduruyor. Benzeri bir duyguyu en son Köpek Gibi Büyütülmüş Çocuk'u okurken yaşamıştım. Travmalara dair okumalar yapmak çok öğretici olsa da bir o kadar da cesaret istiyor. Sürekli hislerinden kaçan ama bir şekilde iyileşmek isteyen biriyseniz Zor Bir Ailede Büyümek kararsız adımlarda ilerlediğiniz yolu aydınlatacaktır. Ama nasıl hissettireceğini az çok tahmin ediyorsunuzdur, kitaba bunlara hazırlıklı bir şekilde başlamanızı öneriyorum.

İkinci bölümde ise bu yaşananların etkisini en aza nasıl indirebiliriz, aile ile olan iletişimi sağlıklı bir hale nasıl getiririz, edindiğimiz yaraları nasıl kapatırız vb. konular üstünde durulmuş. İlk bölümdeki örnek vakaların aileleriyle ve yaşadıklarıyla olan yüzleşmeleri ortaya konulmuş. Mesela küçükken babası tarafından sürekli aşağılanan kişi öncelikle bundan aldığı zararı, duygusal istismar kurbanı olduğunu kabulleniyor. Ardından bunu ailesine, özellikle babasına açıklamak için adım adım nasıl bir yol izlediği aktarılıyor. İşte burası hiç kolay değil, hem de hiç. Size zarar vermiş bir anne babaya bana bunları yaşattın diyebilmek ve bunu en az zararla gerçekleştirmek için kişiler detaylı bir süreç izliyor. Ne konuşacağını tek tek prova etmek, sunum yapacakmış gibi hazırlanmak, duygusal anlamda kendini hazırlamak gibi. Bu kişilerin bir kısmı ailesiyle daha iyi ilişkiler geliştirirken bir kısmı bağını azaltıyor, kimisi tamamen koparmak zorunda kalabiliyor.


Kitabın anlatmak istediği şey şu aslında:  "Yaşadıkların senin suçun değildi ama oldu, çocukluğunun yasını tut ve yetişkin hayatının sorumluluklarını eline al. O zaman olanların sorumluluğu ne kadar ailene aitse şimdiki hayatının sorumluluğu da bir o kadar sana ait. Bu yüzden, geçmişe gömülüp kalmak yerine acele etmeden, kendini zorlamadan ayağa kalk ve yaşadıklarını kabullenip iyileşme yolunda ilerle." Zor Bir Ailede Büyümek kitabına dair en sevdiğim şey buydu sanırım, olmamış gibi yapma, oldu artık yapacak bir şey yok diyerek öfkeni içinde tutma  mesajını vermesi. Hep söylenen affet ve geçmişi bırak (çok kolay zaten) genellemesini reddediyor. Özellikle ensest ile ilgili olan bölümde buna dair çok faydalı bilgiler veriyor. Affetmek zorunda olunmadığını, canın nasıl isterse öyle yapman gerektiğini düzgün bir şekilde açıklıyor. Kurbanın affetmeye değil, öfkesini kusup rahatlamaya ve yoluna devam edecek adımlar atmaya ihtiyacı var diyor. Tabii ben şu an çok genel anlattım. Aşamaları okursanız daha anlaşılır olacaktır. 

Sonuç olarak, her ne kadar gizlenilse de aile içi şiddete maruz kalmış o kadar çok kişi var ki. Ve bunların çoğu terapiyi reddediyor çünkü korku ve utanç duygusu hala içinde bir yerlerde büyümeye devam ediyor. Eğer siz de bu kurbanlardan biriyseniz (öyleyseniz gerçekten üzgünüm) Zor Bir Ailede Büyümek'i okumanız başlangıç için çok güzel bir adım olacaktır. Ne zaman hazır hissederseniz o zaman okuyun ama kitabı edinmenizi tavsiye ediyorum. Ayrıca travmaların etkileriyle ilgilenen ve istismara uğramış bir yakını olanlara da kitabı tavsiye ederim. Psikolog değilim ama benzer bir durum yaşadıysanız ve konuşmak isterseniz mail adresim iletişim bilgileri kısmında var. Yazıyı okuduğunuz için çok teşekkür ederim. Son olarak, blogumu desteklemek isterseniz reklamlara tıklayarak bunu yapabilirsiniz. Bir sonraki yazıda görüşmek üzere, herkese mutlu bir hafta dilerim. 

3 yorum:

  1. Ben bu kitabı listeme ekleyeyim baya merak ettim emeğine sağlık :)

    YanıtlaSil
  2. Vav. Ne diyeceğimi bilemiyorum. Kitaba bir kaç yerde rastladığım vakit, dram yüklü bir roman olduğunu düşünmüştüm. Bu denli yoğun ve önemli bir konusu olduğunu bilmiyorum. Okuma listeme ekliyorum. Gerçekten okuması zor bir konu. Özellikle ikinci bölümün çok yararlı olduğunu düşünüyorum. Yaşanılan kötü bir olayın yıllar sonra hala esiri olmak çok acı bir mahkumiyet. Bir nevi özgürlüğün yolunu anlatması çok hoşuma gitti. Müthiş tanıtım yazın için teşekkürler. Ayrıca yazının sonunda seninle iletişime geçebileceklerini söylemen çok hoşuma gitti. Günümüzde yüreği geniş,duyarlı insanlara daha çok ihtiyacımız var.

    YanıtlaSil
  3. Ben de listeme ekledim şu an. Çok güzel anlatmışsın bu arada, yorumuna sağlık :)

    YanıtlaSil

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...